چت جی پی تی چیست؟ راهنمای کاربردی ChatGPT (آبان 1405)

چت جی پی تی یک دستیار هوش مصنوعیه که می‌تونید برای نوشتن، ترجمه، یادگیری، بررسی فایل، ساخت تصویر و برنامه‌نویسی ازش کمک بگیرید. کافیه به فارسی توضیح بدید چه کاری دارید؛ مثلاً یک پیام رو بازنویسی کنه، قسمت سخت جزوه رو توضیح بده یا اطلاعات چند گزارش رو مقایسه کنه. برای شروع هم لازم نیست اشتراک بخرید؛ اول نسخه رایگان رو امتحان کنید و ببینید چقدر به کارتون میاد.

اگر امکانات یا ظرفیت نسخه رایگان کافی نبود، اون‌وقت سراغ انتخاب اشتراک برید. در راهنمای چت جی پی تی پلاس و تفاوت ChatGPT Pro با پلاس بیشتر درباره این انتخاب توضیح داده‌ایم. گزینه‌های موجود و شرایط فعال‌سازی رو هم می‌تونید در صفحه اکانت چت جی پی تی ببینید.

در ادامه، می‌بینیم چطور از ChatGPT استفاده کنیم، کدوم امکاناتش به کارمون میاد و کجا باید جواب‌هاش رو دقیق‌تر بررسی کنیم.

ChatGPT چیست و چطور کار می‌کند؟

ChatGPT محصول شرکت OpenAI هست و می‌تونید با زبان معمولی باهاش گفتگو کنید. نیازی نیست برنامه‌نویسی بلد باشید یا درخواستتون رو به انگلیسی بنویسید.

فرض کنید باید تأخیر سفارش رو برای مشتری توضیح بدید، اما نمی‌دونید چطور پیام رو بنویسید. شرایط رو برای ChatGPT تعریف می‌کنید و یک متن می‌گیرید. اگر زیادی رسمی بود، می‌گید «صمیمی‌ترش کن»؛ اگر طولانی بود، می‌خواهید کوتاهش کنه.

این رفت‌وبرگشت، بخش مهم کار با ChatGPT است. قرار نیست اولین جوابی که می‌گیرید، نسخه نهایی باشه.

پاسخ‌ها بر اساس آموزش مدل، اطلاعات گفتگو و ابزارهای در دسترس ساخته می‌شن. اگر جست‌وجوی وب استفاده بشه، اطلاعات تازه هم وارد پاسخ می‌شه؛ پس هر جواب، الزاماً حاصل بررسی اینترنت نیست.

مدل و اشتراک چه فرقی دارند؟

ChatGPT اسم سرویسیه که باهاش کار می‌کنید. مدل، درخواست شما رو پردازش می‌کنه و اشتراک، سطح دسترسی و ظرفیت استفاده‌تون رو مشخص می‌کنه.

مثلاً Plus یک پلنه، نه یک مدل. مدل‌های قابل استفاده در این پلن هم ممکنه در Chat، Work و Codex متفاوت باشن.

چت جی پی تی چه کارهایی انجام می‌دهد؟

برای شروع، لازم نیست یک پروژه بزرگ بهش بسپرید. همون کاری رو امتحان کنید که امروز وقتتون رو گرفته.

دسترسی و ظرفیت این امکانات در همه حساب‌ها یکسان نیست و به پلن، نسخه برنامه و تنظیمات حساب بستگی داره.

1- نوشتن و ترجمه

گاهی متن رو نوشته‌اید، اما زیادی رسمی یا نامرتب شده. می‌تونید از ChatGPT بخواهید همون نوشته رو بهتر کنه:

این متن رو روان‌تر و صمیمی‌تر کن. همه اطلاعات، اعداد و شرایط خرید حفظ بشن. جمله‌های تکراری رو حذف کن و چیزی به متن اضافه نکن.

برای ترجمه هم بگید متن قراره کجا استفاده بشه. لحن یک ایمیل کاری با کپشن اینستاگرام فرق داره. اگر حفظ تمام جزئیات مهمه، مشخص کنید متن خلاصه نشه.

اگر بیشتر برای نوشتن و ترجمه دنبال ابزار هستید، مقایسه ChatGPT و Claude هم به انتخابتون کمک می‌کنه.

2- یادگیری

برای فهمیدن یک موضوع، سطح آشنایی‌تون رو بگید و از همون نقطه شروع کنید. مثلاً:

این مسئله رو با من حل کن. اول یک راهنمایی بده و منتظر جوابم بمون. اگر اشتباه کردم، همون قسمت رو توضیح بده.

برای تمرین زبان هم می‌تونید مکالمه کنید، مصاحبه شغلی رو تمرین کنید یا بخواهید اشتباه‌های نوشته‌تون رو همراه با دلیل اصلاح کنه.

3- فایل‌ها

وقتی PDF یا اکسل می‌فرستید، بگید دنبال چی هستید. «این فایل رو بررسی کن» ممکنه به یک خلاصه کلی ختم بشه، درحالی‌که شما فقط چند عدد یا تصمیم مشخص رو لازم دارید.

مثلاً:

از این گزارش، تصمیم‌های جلسه، مسئول هر کار و مهلت انجامش رو استخراج کن. اگر اطلاعاتی مشخص نیست، حدس نزن.

در Work می‌تونید خروجی‌هایی مثل سند، PDF، اکسل و پاورپوینت هم بخواهید. فایل نهایی رو باز کنید و قسمت‌های مهمش، به‌خصوص محاسبات و نتیجه‌گیری‌ها رو بررسی کنید.

4- عکس و اسکرین‌شات

اگر برنامه‌ای خطا می‌ده، لازم نیست همه‌چیز رو تایپ کنید. اسکرین‌شات بفرستید و توضیح بدید قبل از خطا چه کاری انجام داده‌اید.

این روش برای سؤال درباره نمودار، مقایسه دو طرح یا فهمیدن بخشی از یک صفحه هم کاربرد داره. فقط تصویر واضح باشه و قسمت موردنظر رو مشخص کنید.

برنامه‌نویسی

می‌تونید کد رو بفرستید و بخواهید توضیحش بده یا علت خطا رو بررسی کنه. متن خطا، زبان برنامه‌نویسی و نتیجه‌ای که انتظار دارید رو هم اضافه کنید.

برای تغییر فایل‌های یک پروژه، اجرای دستورها و تست‌گرفتن، Codex امکانات مرتبط‌تری داره. در هر حالت، کد پیشنهادی رو پیش از استفاده در پروژه اصلی آزمایش کنید.

تفاوت Chat، Work و Codex چیست؟

برای انتخاب بین این سه، ببینید از ChatGPT چه نتیجه‌ای می‌خواهید:

مثلاً برای مشورت درباره ساختار پاورپوینت، Chat مناسبه. وقتی فایل‌ها آماده‌ان و می‌خواهید خود ارائه ساخته بشه، Work رو بررسی کنید.

این بخش‌ها قابلیت‌های مشترک هم دارن، اما تجربه کار باهاشون و نوع خروجی‌ای که انتظار دارید متفاوته.

اکستنشن ChatGPT چه ارتباطی با Work دارد؟

فرض کنید یک مقاله یا صفحه محصول در مرورگرتون بازه. با اکستنشن ChatGPT می‌تونید همون‌جا درباره‌اش سؤال بپرسید، ترجمه بگیرید یا بخواهید اطلاعاتش با صفحه دیگه‌ای مقایسه بشه.

این افزونه به برنامه دسکتاپ ChatGPT وصل می‌شه. از داخل یک گفتگوی Work یا Codex هم می‌تونید مرورگر یا تب موردنظر رو انتخاب کنید تا در انجام کار ازش استفاده بشه. با دسترسی مناسب، بعضی کارها داخل سایت هم قابل انجامه.

برای راه‌اندازی و دیدن مثال‌ها، آموزش نصب و استفاده از اکستنشن ChatGPT رو بخونید. قبل از دادن دسترسی هم سایت و حسابی رو که داخلش هستید بررسی کنید.

امکانات دیگری که ارزش امتحان‌کردن دارند

جست‌وجوی وب و Deep Research

برای خبر، قیمت، قوانین و امکانات جدید نرم‌افزارها، از ChatGPT بخواهید منابع تازه رو بررسی کنه. مثلاً:

امکانات فعلی این سه ابزار رو از سایت رسمی مقایسه کن و تاریخ بررسی و لینک منابع رو بنویس.

اگر موضوع به تحقیق مفصل و چندمنبعی نیاز داره، Deep Research رو بررسی کنید. دسترسی به اون به حساب و محیط کاری شما بستگی داره.

منابع مهم رو هم خودتون باز کنید؛ گاهی یک شرط یا تاریخ، نتیجه مقایسه رو تغییر می‌ده.

ساخت و ویرایش تصویر

برای ساخت عکس، کاربرد و ظاهر دلخواهتون رو توضیح بدید: سوژه، رنگ، سبک و اندازه تصویر. اگر عکسی رو ویرایش می‌کنید، بگید چه چیزهایی باید ثابت بمونن.

مثلاً «پس‌زمینه عوض بشه، اما چهره و لباس حفظ بشن». بعد هم جزئیات، به‌خصوص نوشته‌ها و چهره‌ها رو بازبینی کنید.

مکالمه صوتی

وقتی تایپ‌کردن راحت نیست یا می‌خواهید مکالمه زبان تمرین کنید، قابلیت صوتی به کار میاد. امکانات این بخش در نسخه‌ها و پلن‌ها متفاوت است.

مسیر استفاده رو در آموزش چت جی پی تی صوتی توضیح داده‌ایم؛ جزئیات دسترسی رو با وضعیت فعلی حسابتون تطبیق بدید.

پروژه‌ها و حافظه

اگر یک کار ادامه‌دار دارید، مثل پایان‌نامه یا محتوای یک برند، Projects کمک می‌کنه فایل‌ها، گفتگوها و دستورهای مرتبط کنار هم بمونن. مثلاً راهنمای لحن و اطلاعات محصولات رو در پروژه قرار بدید و برای هر مقاله گفتگوی جدا باز کنید.

حافظه هم می‌تونه بعضی ترجیحات رو به گفتگوهای بعدی منتقل کنه. بااین‌حال، نکات ضروری هر کار رو همون‌جا بنویسید؛ انتظار نداشته باشید همه جزئیات قبلی همیشه در نظر گرفته بشن.

ساخت سایت و اتصال ابزارها

با افزونه‌های مناسب می‌شه اطلاعات سرویس‌های دیگه رو هم وارد کار کرد. Sites هم امکان ساخت و میزبانی سایت و بعضی ابزارهای تحت وب، مثل فرم یا محاسبه‌گر، رو فراهم می‌کنه. قبل از انتشار، عملکرد و اطلاعات خروجی رو بررسی کنید.

کدام مدل ChatGPT را انتخاب کنیم؟

برای شروع، تنظیم پیش‌فرض حسابتون رو امتحان کنید. لازم نیست برای هر کار کوتاه، قوی‌ترین مدل یا سنگین‌ترین تنظیم رو انتخاب کنید.

در مستندات فعلی Work و Codex، این مدل‌ها معرفی شده‌ان:

این جدول مربوط به Work و Codex است. طبق مستندات رسمی، GPT-6.1 Sol، GPT-6 Sol و GPT-6 Luna در Chat معمولی در دسترس نیستن. گزینه‌های حساب شما به پلن، نسخه و زمان عرضه هم بستگی دارن.

چطور از ChatGPT جواب بهتری بگیریم؟

خیلی وقت‌ها جواب ضعیفه چون بخشی از اطلاعاتی که برای شما بدیهیه، در پیام نوشته نشده. مثلاً مخاطب کیه، متن کجا منتشر می‌شه یا چه نکاتی نباید تغییر کنن.

این درخواست رو مقایسه کنید:

یک متن خوب برای این محصول بنویس.

با این یکی:

برای مخاطب مبتدی، یک معرفی کوتاه و صمیمی بنویس. مزایا رو توضیح بده، اما محدودیت‌ها و شرایط خرید هم حفظ بشن. ادعای تازه‌ای اضافه نکن.

اگر جواب مناسب نبود، دقیق بگید کجاش تغییر کنه: «مقدمه طولانیه»، «این مثال مرتبط نیست» یا «لحن به نمونه‌ای که فرستادم نزدیک‌تر بشه».

همین بازخوردهای کوتاه، معمولاً بیشتر از نوشتن چندباره یک درخواست کلی کمک می‌کنن.

برای شروع چه کار کنیم؟

وارد سایت رسمی ChatGPT بشید یا اپلیکیشن رسمی رو دریافت کنید. بعد از ورود یا ثبت‌نام، یک گفتگوی تازه باز کنید و کاری کوچک بهش بدید؛ کاری که بتونید نتیجه‌اش رو بررسی کنید.

اگر نمی‌دونید از کجا شروع کنید، بنویسید:

درباره شغل و کارهای روزمره‌ام سه سؤال بپرس، بعد بگو کجا می‌تونم از ChatGPT کمک بگیرم.

بعد از اولین جواب، گفتگو رو ادامه بدید و بخشی رو اصلاح کنید. این‌طوری زودتر با روش کار آشنا می‌شید.

برای کاربران ایران ممکنه محدودیت دسترسی یا پرداخت وجود داشته باشه. خرید اشتراک هم به‌تنهایی تضمین نمی‌کنه همه این محدودیت‌ها برطرف بشن.

نسخه رایگان کافی است یا اشتراک بخریم؟

اول مشخص کنید چه چیزی کم دارید. اگر جواب مناسب نمی‌گیرید، شاید درخواست باید روشن‌تر بشه؛ اما اگر مرتب ظرفیت تموم می‌شه یا ابزار موردنیازتون رو ندارید، بررسی اشتراک منطقیه.

این‌ها قیمت پایه دلاری در زمان بررسی هستن؛ مالیات، منطقه و روش خرید می‌تونن مبلغ نهایی رو تغییر بدن. پلن‌های Business، Enterprise و Edu هم برای نیازهای کاری، سازمانی و آموزشی ارائه می‌شن.

اشتراک پولی، همه ابزارها رو نامحدود نمی‌کنه. قواعد مصرف می‌تونه برای هر ابزار متفاوت باشه و Work و Codex هم مصرف مشترک دارن. خرید اعتبار اضافه در پلن‌های پشتیبانی‌شده، امکان ادامه بعضی کارها رو می‌ده؛ اما پلن رو ارتقا نمی‌ده.

اگر می‌خواهید هزینه‌تون رو با نیاز واقعی هماهنگ کنید، مطلب چت جی پی تی ارزان رو هم ببینید.

چقدر به جواب‌های ChatGPT اعتماد کنیم؟

برای ایده‌گرفتن یا پیش‌نویس یک پیام، بررسی ساده‌ای کافیه. اما برای محاسبات، اطلاعات تخصصی یا تصمیم‌های مهم، باید دقیق‌تر جلو برید.

عددها رو با داده اصلی تطبیق بدید، منابع رو باز کنید و کد رو آزمایش کنید. در موضوعات پزشکی، حقوقی و مالی هم از ChatGPT برای فهم بهتر موضوع کمک بگیرید و تصمیم مهم رو با بررسی تخصصی انجام بدید.

قبل از فرستادن فایل هم اطلاعات محرمانه و مشخصات غیرضروری افراد رو حذف کنید. اگر گفتگو یا خروجی رو با لینک به اشتراک می‌ذارید، ببینید چه اطلاعاتی داخلشه و چه کسانی بهش دسترسی دارن.

سؤالات متداول درباره چت جی پی تی

• آیا ChatGPT فارسی را متوجه می‌شود؟

بله. می‌تونید فارسی بنویسید و پاسخ فارسی بگیرید. برای لحن دلخواه، یک نمونه کوتاه بفرستید و بگید چه سبکی می‌خواهید.

• آیا ChatGPT می‌تواند PDF بخواند و پاورپوینت بسازد؟

با ابزارهای مناسب می‌تونه فایل‌ها رو بررسی کنه و در Work خروجی‌هایی مثل سند، پاورپوینت و اکسل بسازه. دسترسی حساب و کیفیت فایل ورودی روی نتیجه اثر دارن.

• آیا نصب اکستنشن برای استفاده از ChatGPT ضروری است؟

برای چت معمولی در سایت، خیر. اکستنشن برای اتصال مرورگر به برنامه دسکتاپ و کار با صفحه‌ها و تب‌ها کاربرد داره. راه‌اندازی اون رو در آموزش اکستنشن ChatGPT ببینید.

• آیا خرید Plus همه مدل‌های جدید را فعال می‌کند؟

خیر. دسترسی به هر مدل به پلن، محیط مورد استفاده، زمان عرضه و تنظیمات فضای کاری بستگی داره.